Çelebi Alper

» Doğu Almanya

Doğu Almanya, Demokratik Almanya ya da resmi adıyla Alman Demokratik Cumhuriyeti, II. Dünya Savaşı’ndan sonra Sovyet denetimi altındaki bölgede kurulan sosyalist bir cumhuriyet (1949-1990). 1952 yılında Almanya’nın yeniden birleştirilmesini isteyen Stalin Notası’nın ABD tarafından reddedilmesinin ardından Sovyetler Birliği etkisindeki Doğu Almanya tam egemenliğini ilan etti (1954). Bu yazımda Berlin gezimde kentin doğu bölgesinde ve Doğu Almanya Müzesi’nde çektiğim fotoğrafların yanı sıra tarihi görseller eşliğinde ülke hakkında bilgi veriyorum.

 

Demokratik Almanya

Doğu Almanya

 

Doğu Almanya (German Democratic Republic GDR, Deutsche Demokratische Republik DDR) Varşova Paktı üyesi ülkeler arasında yer alıyordu ve Çekoslovakya’yı işgal eden 5 devletten biri oldu. 18 Ekim 1990’daki seçimlerde yönetimdeki Sovyet yanlısı Sosyalist Birlik Partisi (Sozialistische Einheitspartei Deutschlands, kısaca SED) Volkskammer’deki (DAC ulusal parlamentosu) çoğunluğunu kaybetti. 3 Ekim 1990’da Volkskammer, Doğu Alman toprağında Federal Alman Cumhuriyeti yasalarının geçerliliğini kabul etti. İki cumhuriyetin birleşmesiyle 1990 yılı içinde Alman Demokratik Cumhuriyeti’nin varlığı sona erdi.

 

Doğu Almanya Berlin

Doğu Almanya’nın 40. yılı kutlamaları, Karl-Marx Caddesi, Berlin, 7 Ekim 1989.

 

Doğu Almanya Haritası ve Sınırları

Doğu Almanya haritası üzerinde görüldüğü gibi batısında Batı Almanya, doğusunda Polonya, güneyinde Çekoslovakya ile sınırları olan bir ülke idi.

 

Doğu Almanya sınırları

Doğu Almanya haritası

 

Doğu Almanya Şehirleri

Doğu Almanya şehirleri ve en son 1988 sayımına göre nüfusları şöyle:

 

  • Doğu Berlin (1,200,000)
  • Leipzig (556,000)
  • Dresden (520,000)
  • Karl-Marx-Stadt (317,000) (Chemnitz)
  • Magdeburg (290,000)
  • Rostock (250,000)
  • Halle (Saale) (236,000)
  • Erfurt (215,000)
  • Potsdam (140,000)

 

Doğu Berlin

Alexanderplatz, Doğu Berlin, 1980.

 

Doğu Almanya’da Yaşam

Doğu Almanya’da yaşam tüm Doğu Bloku ülkeleri gibi yurt dışı seyahat, politik etkinlik, mülk edinme konularında kısıtlamalar içeriyordu. Ancak Doğu Almanya’da hayat bir çok komünist ülkeye göre daha rahat ve refah idi.

 

Alman düğünü

Geleneksel Alman düğünü, Bautzen, 1974.

 

Aşağıda komünizm zulmü altında inleyen Doğu Alman gençleri görüyorsunuz. Berlin, Alexanderplatz.

 

Alman hippy

Alman hippi gençliği

 

Çocuk bakımı

Kaliteli kreş, çocuk bakımı ve okul öncesi eğitim Doğu Almanya’da düzenli ve yaygındı. Çalışan kadın ve anne oranı Batı Almanya’dan çok daha yüksekti ve her çocuk için doğumdan sadece bir kaç hafta sonra başlayan ücretsiz bakım merkezleri vardı. Aile her doğan çocuk için 1000 Doğu Alman Markı yardım, bakım evlerinde ücretsiz kahvaltı ve öğle yemeği elde ediyordu. Her çocuk Noelde devletten hediyeler alıyordu.

 

Doğu Almanya yaşam

Doğu Almanya çocukları, Greifswald.

 

Bugün birleşik Almanya’da çocuk bakımı konusunda ciddi eksikler ve 120.000 hemşire açığı var.

 

Almanya hayat

Doğu Almanya’da hayat, Erfurt.

 

“Cumhuriyetimiz gibi ben de 10 yaşındayım!”

 

Doğu Almanya

Doğu Almanya Cumhuriyeti

 

Geri dönüşüm

Demokratik Almanya’da çevre endişesiyle değil hammadde sıkıntısı nedeniyle geri dönüşüm kaçınılmaz ve öncelikli bir endüstri dalıydı. Çocuklar teneke kutu, kese kağıdı, kitap, cam, film, alüminyum folyo gibi atıkları toplayınca harçlık kazanıyorlardı. Bir çocuk iki saatte küçük el arabasını doldurup 8-10 mark kazanabiliyordu ve bu para 20 öğün yemek yemeğe yetiyordu. Elbette geri dönüşüm sadece çocuklarla yürütülmeyip, sistemli bir devlet politikasıydı.

 

Doğu Almanya

Doğu Almanya, Spreewald.

 

1990 yılında komünizm çökünce Doğu Almanya geri dönüşüm idaresi atıklar için ödeme yapmayı durdurdu ve toplanan malzeme miktarı hemen %90 azaldı. 16.000 geri dönüşüm merkezi kapatıldı ve 11.000 personel işten atıldı.

 

Almanya aşk

Doğu Almanya’da aşk

 

Sosis, sandviç ekmeği, Bautzen hardalı, Spree Nehri turşuları

Çocukluk yemeklerini kim özlemez? Ketçaplı, acı baharatlı sosisli sandviç Doğu Berlin’de bir klasik idi. O zamanki sosislerin bugünkü Alman sosislerinden daha lezzetli oldukları söyleniyor.

 

German Democratic Republic

GDR – German Democratic Republic

 

Komik fıkralar

Orta ve Doğu Avrupalılar en iyi fıkraların komünist rejimleri eleştirenler olduklarını söylüyorlar. Doğu Almanya’da en çok gülünen şaka ve fıkralar devlet başkanı Erich Honecker, ürün sıkıntıları, Komünist Parti ve batı Almanlarla dalga geçenlerdi.

 

– Neden Doğu Almanya’da hiç banka soygunu olmaz?

– Çünkü kaçmak için gereken Trabant otomobil için 12 yıl beklemek gerekir.

 

– Bir tilki ile bir Batı Alman arasındaki fark nedir?

– Tilki zekidir ama aptal taklidi yapar, Batı Alman ise aptaldır ama zekiymiş gibi yapar.

 

Berlin Duvarı yıkıldıktan sonraki fıkralardan:

 

Doğu Alman Batı Almana der ki,

– Biz tek milletiz.

Batı Alman yanıtlar,

– Evet, biz de öyle!

 

Anne sütü bankaları

Doğu Almanya’da emzirme dönemindeki anneler, bebekleri erken doğduğu veya kendileri hasta oldukları için süt veremeyen annelere süt bağışı yaparlardı. Evlerden bisikletli görevliler anne sütü toplayıp süt merkezlerine götürür, sütü alınan annelere ödeme yapılırdı. 1989 yılında Doğu Almanya anneleri 200.000 litre süt bağışladı. Süt bankaları 1990 yılında komünizm yıkılınca kapatıldı. O dönem süt veremeyen Batı Almanya anneleri çok daha sağlıksız olan süt tozu kullanıyorlardı. Bugün birleşik Almanya’da 15 anne sütü bankası var. Fransa ve Finlandiya ise onlarca yıldır süt bankalarına sahip.

 

Nüdizm, çıplak yaşam

Doğu Almanya’da aileler çoluk çocuk, komşularıyla beraber Baltık Denizi kıyısında ve Mecklenburg göller bölgesinde çıplak yüzer, güneşlenir, pin-pon oynarlardı ve kimse gözünü dikmezdi. Bu geleneğin kökleri 1920’lerin solcu, avangart kültüründen geliyordu. Düşünceleri burjuva karşıtı ve eşitlikçiydi; doğduğunda herkes eşit kıyafetle doğar. Çıplaklar için kamplar, çiftlikler, tatil turları vardı.

 

Deutsche Demokratische Republik

DDR – Deutsche Demokratische Republik

 

Fotomodel kadınlar

Doğu Almanya’da model kadınlar sıska değil ortalama kadınlardı, Kate Moss gibisi yoktu. Für Dich ve Modische Maschen gibi kadın ve moda dergilerinde modeller bedenlerini çok daha az gösteren, az makyajlı, doğal ve her gün sokakta görülebilen kadınlardı. Seks hakkında öneriler değil annelik, çalışma hayatı, erdem ve sosyalizm üzerine bilgiler olurdu.

 

Doğu Alman kadınları

Doğu Alman kadın dergisi Für Dich

 

Toplumsal dayanışma

Doğu Almanyalılar eskiden çok daha güçlü bir yoldaşlık, dostluk ve ortak kimlik olduğunu söylüyorlar. Bunun parayı önceliğe koyan neoliberalizm tarafından bozulduğunu ifade ediyorlar. Ama gizli Stasi polisinin, fabrika müdürünün, öğretmenlerin kendilerini takip ve kontrol etmelerini özlemiyorlar elbette.

 

DDR Museum – Doğu Almanya Müzesi

Karl-Liebknecht-Str. 1 numarada, Spree Nehri kıyısındaki etkileşimli DDR Museum Almanya başkenti Berlin’in en çok ziyaret edilen müzelerinden birisi. Sosyalist Doğu Almanya’da yaşam, insanlar, evler, eşyalar, ürünler hakkında bilgi ve tarih dinamik olarak sergileniyor. Müzenin fütürist teknolojisi ve ödüllü tasarımı, bir müze ziyaretini zamanda geriye eğlenceli bir yolculuğa dönüştürüyor.

 

Doğu Alman üretimi ünlü Trabant otomobilde.

 

Doğu Almanya araba

Doğu Almanya otomobili Trabant

 

Doğu Almanya döneminde tipik bir ev ve yaşam sergileniyor, kız anlatıyor. Duvar kağıdı, vitrin, televizyon ve sehpa o dönem bizdekilerin neredeyse aynıları.

 

Alman kızı

Doğu Almanya Müzesi

 

Komünist oyuncaklar.

 

komünist oyuncak

Komünist oyuncaklar, Doğu Almanya Müzesi.

 

Kişisel bakım ürünleri, DDR Museum.

 

komünizm hayat

Komünizm ve yaşam.

 

Doğu Almanya modası.

 

komünist moda

Komünist giysiler.

 

demir perde

Doğu bloku

 

“Çocuk doğru düşünüyor, jimnastik önemli”

 

Demokratik Almanya Cumhuriyeti

Demokratik Almanya

 

Soğuk Savaş döneminin fotoğraf makineleri.

 

DDR Museum

Doğu Almanya Müzesi

 

Hoş bir motosiklet.

 

Doğu Almanya motor

Doğu Almanya üretimi motosiklet

 

Nefes almak.

 

 

Bu yazıma da bakabilirsiniz: Berlin Gezi Notları

Trabant

Trabi görmek ne güzel! Bu sosyalist Doğu Almanya üretimi Trabant otomobiller dünyada geri dönüşümlü malzemeyle üretilen ilk otomobil. Trabant’ların kaportası, Rusya’dan gelen pamuk atıkları ve Doğu Almanya’nın boya endüstrisinin atıklarından elde edilen duroplast malzemesinden üretildi. Darbelerde ezilmeyen, asla çürümeyen bir araç.

 

Trabant East Germany

Trabant, Doğu Almanya otomobili

 

Adını üretime başladığı yıllarda uzaya fırlatılan Sputnik’ten alan ve Almanca uydu anlamına gelen Trabant’ın üretimine 1957’de başlandı. Trabantlar, sosyalist rejimin statü sembollerindendi. Halk arasında Trabant’ı olanlar ve olmayanlar diye bir ayrım vardı. Trabant’ı olanlar şanslıydı. Zira Trabant’a yani Almanya’da halk arasındaki adıyla Trabi’ye sahip olmak o kadar kolay değildi. Trabi sahibi olmak için önce devlete bu talep iletiliyor daha sonra da teslimat için sıraya giriliyordu.

 

Doğu Alman – Sovyet Dostluğu

1947 yılında Sovyet Albay Sergej Tjulpanov’un önerisiyle Sovyet Kültürü Çalışmaları Derneği kuruldu. Kuruluşun asıl amacı Doğu Almanya halkı arasında yaygın olan Sovyet antipatisini ortadan kaldırmaktı. Birçok kültür evi açıldı, 1949’da adı Alman-Sovyet Dostluk Derneği oldu.

 

Seksenlerin sonunda Sovyetler Birliği’nde glasnost politikası başladı. Doğu Almanya liderleri komünist rejimde değişime gitmek istemedi. Ünlü Sovyet dergisi Sputnik, Stalin‘i eleştirdiği için Doğu Almanya’da sansürlendi.

 

Sputnik

Sputnik, Sovyetler Birliği

 

 

 

Doğu Almanya Tarihi

Mayıs 1945’te Üçüncü Reich’ın kayıtsız şartsız tesliminden sonra Haziran Potsdam Konferansı’nda eski Almanya topraklarının Oder ve Neisse ırmaklarının doğusu ve Danzig kentinin Polonya’ya bırakılması kararlaştırıldı. Doğu Prusya’nın kuzey yarısı SSCB denetimine verilince Doğu Almanya tarihi bakımından ilk önemli aşama gerçekleşti. Sonuçta Almanya, Bağlaşıklar (SSCB, ABD, İngiltere ve Fransa) arasında işgal bölgelerine ayrıldı. Ülkenin doğu kesiminin idaresi Sovyet Askeri Yönetimi’ne bırakıldı. Yeni yönetim önce özel bankaları ve şirketleri devletleştirdi. Herkesin elindeki paraları, külçe altınları, senetleri ve değerli eşyaları teslim etmesi istendi. Sökülen fabrikalar, vagonlar, lokomotifler ve hatta raylar savaş tazminatı olarak SSCB’ye götürüldü. Ayrıca 100 hektarın üzerindeki bütün topraklara karşılıksız olarak el kondu. Böylece eskiden yaklaşık 3 bin büyük toprak sahibinin elinde bulunan topraklar tarım işçilerinin, küçük işletmecilerin ve mültecilerin eline geçti.

 

Doğu Almanya tarih

Doğu Almanya tarihi – 1 Mayıs

 

1945 yazında bütün Nazi ve faşizm karşıtı partiler serbest bırakıldı. Ekim 1946’da Almanya Komünist Partisi ve Sosyal Demokrat grupların birleşmesiyle Almanya Sosyalist Birlik Partisi (Sozialistische Ein